Alkol ve madde kullaným yaþý 10a düþtü!

Prof. Dr. Aysel Ekþi’nin ‘Ben Hasta Deðilim’ adlý kitabýnýn geniþletilmiþ ve güncellenmiþ yeni baskýsýnda  Prof. Dr. Özcan Köknel’in hazýrladýðý ‘Çocukluk ve Gençlik Çaðýnda Alkol ve Madde Baðýmlýlýðý’ adlý bölümde sorun tüm boyutlarýyla inceleniyor.

Genel olarak alkol ve madde kullanýmýna gençlik çaðýnda baþlandýðý ve yýllar içinde geliþtiðinin belirtildiði bölümde "Gençler neden alkol ve madde kullanýyor?" sorusunun yanýtlarý aranýyor.

Ailenin, yakýn ve uzak çevrenin, bütün toplumsal kurum ve kuruluþlarýn amacýnýn, gencin alkol ve yabancý madde altkültürüyle baðlantý kurmasýný, iliþkiye girmesini önlemek olmasýnýn gerekliliði vurgulanýyor. Kitapta gençlerdeki baðýmlý olma riskinde aile yapýsýnýn belirleyici olduðuna iþaret ediliyor.

ALKOL VE UYUÞTURUCU MADDE

1. Alkol ve madde kullanmaya yatkýn kiþilik yapýsý. Genç, dýþlayan, olumsuz aile ve çevre ortamýnýn etkisiyle alkol ve madde altkültürünün içine düþer. Böylece içinde yaþadýðý ortamda bulamadýðý kimliði bulur.

2. Genç, endiþe, kaygý ve korkuyu giderecek gereksinimlerine doyum saðlayan ortamý bulamazsa bunu altkültürler içinde aramaya baþlar.

3. Genç, endiþe, kaygý ve gerçeklerden kaçmak için baþka savunma düzenlerini kullanýr.

4. Grup içine giren genç, baþkalarýyla birlikte olmanýn verdiði anlayýþ, dayanýþma, güven, paylaþma duygularý içinde, birbirinden farklý ve çeþitli öðrenme süreçleriyle, farkýnda olarak ya da olmadan, alkol ve madde altkültürünün etkisi altýna girer.

5. Grupta kalabilmek için,  grubun ortak amaçlarýný ve kurallarýný benimsemeye baþlar.

6. Genç, alkol ve madde kullanýmýný bir saygýnlýk simgesi olarak görür.

7. Ýçinde bulunduðu alkol ve madde altkültürünün etkisi altýnda, rahatlamak, mutlu olmak amacýyla bunlarý almaya baþlar.

8. Alkol ve madde kullanýmýyla aile, ev, iþ iliþkileri bozulur. Teselliyi alkol ve maddede arar.

KULANAN ÇOCUKLARIN AÝLE ÖZELLÝÐÝ

* Annenin ya da babanýn ya da her ikisinin alkol ve madde baðýmlýsý olmasý.

* Anne babanýn ayrý olduðu, boþanmýþ ya da parçalanmýþ aileler.

* Evde annenin ya da babanýn egemen olduðu ve diðerinin çok silik kaldýðý anne ya da baba merkezli aileler.

* Anne babanýn sürekli olarak çatýþtýðý, tartýþtýðý, kavga ettiði aileler.

* Zengin çevrede yaþayan orta halli aileler.

* Çocuða ve gence ilgi ve sevgi vereceðine, sadece maddi doyum saðlayan, onlarýn istediðini hemen yerine getiren, cebine bol para koyan, araba alan, her türlü serüvenine göz yuman aileler.

SORUNLU YA DA ÝDEAL AÝLE TÝPLERÝ

* Bilgili, ilgili: Aile çocuðun ve gencin kimliðine, kiþiliðine deðer verir. Yaþýna, zekasýna, becerisine göre ilgi gösterir. Duygularýný, düþüncelerini, sorunlarýný, anlayýþla dinler, paylaþýr, çözüm arar. Belirli sýnýrlar içinde özgür davranmasýna, sorumluluk almasýna olanak tanýr. Baþarýlarý ödüllendirir. Baþarýsýz ve sorumsuz davranýþlarýn nedenlerini arar. Gerekirse nedenleri açýklayarak fiziksel olmayan cezalar verir.

* Sert ve sýký: Çocuðun ve gencin kimliðine, kiþiliðine deðer vermez. Hatalý gördükleri davranýþlar için hiçbir açýklama yapmadan fiziksel  ya da psikolojik cezalandýrma yoluna giderler. Çocuk ve  genç ‘þýmarmasýn’, ‘yüz bulmasýn’ diye doðru, güzel, davranýþlarýný ödüllendirmez, görmezlikten gelirler. Özgür davranýþ-lara olanak tanýnmaz. Ya hiç sorum-luluk verilmez ya da gereðinden fazla sorumlulukla çocuk, genç ezilir.

* Gevþek: Çocuðun, gencin deðer sisteminin geliþmesini, oluþmasýný engeller. Çocuðun, gencin yaþý, zekasý, becerisi dikkate alýnmadan ‘hoþgörü’ arkasýnda, aþýrý bilgisiz ve ilgisiz yaklaþým biçimi vardýr. Çocuðun, gencin davranýþlarý denetlenmez, engellenmez. Yemek, içmek, okula gitmek, ders çalýþmak gibi davranýþlar bile ödün verme ya da ödül karþýlýðý yaptýrýlýr. Çocuðun ve gencin olabildiðince özgür davranýþ olanaðýna sahip olmasýna karþýn sorumluluk almasý, taþýmasý söz konusu deðildir.

GENÇ YAÞTAKÝ TUTURSAZLIK DURUMU

* Tutarsýz: Çocukta, gençte deðer çatýþmasýna yol açar. Baþta anne baba olmak üzere, aile bireyleri çocuða veya gence farklý davranýþlarda bulunurlar. Birinin hoþgörüyle karþýladýðý durumu öbürü cezalandýrýr. Birinin "Evet, olur"  dediðine öbürü "Hayýr, olmaz" der.

* Dýþlayan, ihmal eden: Çocuðun, gencin kimliðine, kiþiliðine deðer vermez. Onun için ilgili, güvenli iliþki ve iletiþim biçimi saðlayamaz.   Bu nedenle onu dýþlar, ihmal eder, yok sayar. Genel olarak bilgili ve ilgili aile tipi dýþýndaki ailelerde çocuðun, gencin deðerler sistemi saðlýklý geliþmez. Bilgili, ilgili aile tipi dýþýnda kalan ailelerde geliþen çocuklarýn, gençlerin alkol ve madde baðýmlýsý olma olasýlýðý yüksektir.