Görüş Bildir

Tek çıkış Türkiye!

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, (IKBY) hem kendi ihtiyacını karşılamak hem de enerji sektöründe önemli aktörlerden biri olmak için petrol ihraç etme gereksinimi duyarken uzmanlar, IKBY'nin petrol ihracatında Türkiye'nin tek kapı olduğu görüşünde birleşiyor

Tek çıkış Türkiye!

SETA Ekonomi Direktörü Karagöl:  "Enerji projelerinde güvenlik birincil önem arz eden bir durum olduğu için Türkiye en fizibil yol"

Kuzey Iraklı enerji uzmanı Dr. Aziz:  "Kuzey Irak, bölgede lojistik ve siyasi nedenlerle Türkiye'ye yakın duruyor"

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, (IKBY) hem kendi ihtiyacını karşılamak hem de bölgesel ve küresel enerji sektöründe önemli aktörlerden biri olmak için petrol ihraç etme gereksinimi duyuyor. Uzmanlar, IKBY'nin petrol ihracatında Türkiye'nin tek kapı olduğunu düşünüyor.

IKBY'nin, 45 milyar varilden fazla petrol rezerviyle "dünyanın el değmemiş en büyük petrol yataklarını" barındırdığı tahmin ediliyor. Coğrafi yakınlığı, istikrarlı siyasi, ekonomik atmosferi ve enerji arz güvenliğine sahip boru hatlarıyla Türkiye, bu rezervlerin dünya piyasasına iletiminde en uygun koridor olarak ortaya çıkıyor.

- Karayolundan boru hattına... -

Petrol ihracatı için bir süredir yabancı şirketlerle arama-üretim anlaşmaları yapan IKBY, Ocak 2013'te Kerkük'ün 60 kilometre kuzeydoğusundaki Taq Taq sahasından çıkan petrolü karayoluyla Türkiye'ye taşımaya başladı. Bu durum petrol sevkiyatının Irak Milli Petrol Şirketi (SOMO) tarafından, kendi kontrolünde gerçekleşmesini ve elde edilen gelirin merkezden dağıtılmasını isteyen Bağdat yönetiminin itirazına sebep oldu. Buna karşılık Irak bütçesinden yüzde 17'lik payını alamadığını öne süren IKBY'nin kamyonlarla taşıdığı petrolün 25-35 bin varille sınırlı kalması, boru hattı projesinin de önünü açtı.

IKBY, Kerkük'ten çıkıp Türkiye'nin Yumurtalık limanına kadar uzanarak ham petrol taşıyan iki hattan 1977'de devreye giren ilk hatta ek boru bağlama çalışmasını geçen senenin ortasında tamamladı. Petrolün Ceyhan’dan Avrupa’ya ihracını öngören anlaşma, Kasım ayında Neçirvan Barzani başkanlığındaki heyetin Ankara ziyareti sırasında imzalandı. Anlaşma, IKBY'nin sadece merkezi Irak yönetimi petrol göndermediği zamanlarda sevkiyat yapmasına imkan veriyor.

Geçen ayın başında da IKBY ve Türk yetkililer test akışı çerçevesinde petrolün Ceyhan’a geldiğini duyurdu. Bunun üzerine, Irak anayasasına göre petrol ihracatı için onayı alınması gereken Bağdat, Türk heyetinin Aralık ayındaki ziyareti sırasında sergilediği olumlu tutumunu değiştirdi. Anlaşmanın anayasaya aykırı olduğunu iddia eden Bağdat, sevkiyatın SOMO üzerinden yapılması gerektiğini ifade etti. Erbil ve Bağdat arasında petrol ihracatının başlaması için heyetler arası görüşmelerin devam ettiği süreçte, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, Ceyhan’daki depoda yaklaşık 400 bin varillik petrolün sevkiyat için bekletildiğini söyledi.

- "Türkiye, en güvenli ve fizibil yol"

Türk ve Kuzey Iraklı uzmanlar, projenin mevcut durumu ve geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları (SETA) Vakfı Ekonomi Direktörü Erdal Tanas Karagöl, Kuzey Irak'tan çıkan petrolün uluslararası piyasaya çıkışında en fizibil ve güvenli yolun Türkiye olduğunu söyledi.

Dünyadaki en büyük enerji firmalarının IKBY'de pay alma yarışında olduğunu hatırlatan Karagöl, şöyle konuştu:

“Buradaki petrol gelirleri New York’un, Londra’nın enerji borsalarında önemli bir gündem maddesidir. Çok büyük paraların, körfez sermayesinin konuşulduğu bir yerde Türkiye’nin aktör olması çok istenen bir durum değildir. Bu projeyle birlikte oluşan pozitif havanın negatife döndürülmesi için uğraşanlar var.”

Karagöl, petrolün Avrupa'ya iletiminde Türkiye'ye alternatif hat tartışmasına da değinerek ‘Suriye’nin yarını belirsiz. Enerji projelerinde güvenlik birincil önem arz eden bir durum olduğu için Türkiye en fizibil yol" dedi.

- "Türkiye, Kuzey Irak için nefes borusudur"

Bilge Adamlar Stratejik Araştırmalar Merkezi (BİLGESAM) Irak uzmanı Ali Semin de IKBY’nin dünya enerji sektöründe aktör olma hedefini gerçekleştirmek için Türkiye'ye muhtaç olduğunu belirtti ve "Türkiye, Kuzey Irak için nefes borusudur” dedi.

Semin, Bağdat'ın itirazının kaynağının Irak’ın Sünni bölgelerindeki çatışma, 30 Nisan yerel seçimleri ve Irak Başbakanı Nuri el Maliki’nin 3. dönem de başkan seçilme hevesi olduğunu vurguladı. Ali Semin,  seçim öncesi Maliki'nin Kürtlere ihtiyaç duyacağını, dolayısıyla petrol anlaşmasına onay vereceğini düşündüğünü ifade etti.

Maliki’nin Kürtlere olduğu kadar, Kürtlerin de Türkiye’ye ihtiyaç duyduğunun altını çizen Semin, şunları söyledi:

Semin, petrol ihracatının Bağdat ve Erbil arasında sorun yaratmasının nedeninin anayasadaki yoruma açık maddelerden kaynaklandığını anımsattı. Türkiye-IKBY petrol anlaşmasının Irak anayasasına uygun olduğunu dile getiren Semin, "2007den beri askıda olan petrol ve doğal gaz kanunu onaylanmadan yapılan tüm anlaşmalar kısa vadeli çözüm getirir. Yasanın onaylanmasıyla kalıcı çözüme kavuşulur ve petrol tedariği siyasi pazarlık konusu olmaktan çıkar” ifadesi kullandı.

- "Türkiye, Irak ve Suriye Kürt bölgesi için tek enerji koridoru olabilir"

Kuzey Iraklı enerji uzmanları da petrol ihracatı için en uygun rotanın Türkiye olduğunu, mevcut çıkmazın da ekonomiden ziyade siyasi hesaplardan kaynaklandığını görüşünde birleşiyor.

Süleymaniyeli Türkiye -IKBY ilişkileri ve enerji uzmanı Dr. Serdar Aziz, “İran ve ABD arasındaki nükleer müzakereler ambargonun kalkmasıyla sonuçlanırsa İran, Türkiye’ye alternatif olabilir ama IKBY, bölgede lojistik ve siyasi nedenlerle Türkiye'ye yakın duruyor. Suriye, şu anda bir seçenek değil” değerlendirmesini yaptı.

Aziz ayrıca, IKBY gibi Suriye'de Kürtlerin bulunduğu bölgenin de yoğun doğal kaynaklara sahip olduğunu dile getirdi ve "Türkiye o bölgeyle de dostane ilişkiler kurarsa, Suriyeli Kürtlerin petrolünden de fayda sağlayabilir. Böylece Türkiye hem IKBY hem Suriye Kürdistanı için tek enerji koridoru haline gelir. Halihazırda başka uygun rota yok" şeklinde konuştu.

Aziz, projenin yerel seçimlerden dolayı Mayıs ayına kadar çıkmazda kalacağı öngörüsünde bulunarak, “Bence bu ekonomiden çok siyasi bir sorun” dedi.

-"Türkiye isterse, Kuzey Irak petrolünü ihraç edebilir"

Erbilli enerji uzmanı Şivan Zülal, IKBY’nin başından beri tek seçeneğinin Türkiye olduğunu belirtti.

Zülal, “Irak’ın Basra’da limanı var ama kuzeydeki petrolü Basra’dan geçirmek karayollarının darlığı ve limanın yetersiz kapasitesi yüzünden mantıklı değil” dedi.

Irak’ın Ürdün’den Kızıl Deniz’e boru hattı yapmayı planladığını ancak bunun henüz plan aşamasında olduğunu anlatan Zülal, “İran da uygun bir seçenek değil, zira önceliği kendi petrolünü satmak. Suriye de içinde bulunduğu durum ve istikrarsızlık nedeniyle kısa ve orta vadede iyi bir aday değil” şeklinde konuştu.

Zülal, Bağdat'ın IKBY’nin petrolü üzerinde kontrol sağlamak konusunda kararlı olduğunu, buna karşılık IKBY'nin de bağımsız boru hattı ve ödeme mekanizmasına sahip olmakta ısrarcı olduğunu ifade etti.

Projenin geleceğini belirlemenin Türkiye’nin elinde olduğunu vurgulayan Zülal, "Eğer Türkiye isterse, Kürt petrolünü ihraç eder. Aksi halde durum olduğu gibi kalır” diye konuştu.

Kaynak: Diyarbakır Söz

Etiketler:

Editor Hakkında

Haber Merkezi