Cumhurbakanl seçimine açkça müdahale edilen ve Türk demokrasisinde ilk olma özelliini tayan 27 Nisan e-muhtrasnn üzerinden 15 yl geçti.
Daha önce de askeri müdahalelerle sarslan Türk demokrasisi, 2007 ylnn nisan aynda Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafndan yaplacak cumhurbakanl seçimleri öncesinde de yeni bir muhtra daha yaad.
Seçimler öncesinde AK Partinin adaynn Abdullah Gül olaca kulislere yansrken, özellikle askeri kesim, slami kökenden gelmesi ve einin baörtülü olmasn gerekçe göstererek, bu isme kar çkyordu.
Dönemin Genelkurmay Bakan Orgeneral Yaar Büyükantn, cumhurbakanl seçimleri öncesi 12 Nisanda beraberindeki kuvvet komutanlaryla düzenledii basn bilgilendirme toplantsnda sarf ettii Cumhurbakan Cumhuriyete sözde deil, özde bal olmaldr sözleri, sürecin fitilini ateledi.
Bu sözler, iktidar tarafndan tepki ile karlanrken, bata Ankara ve stanbul olmak üzere baz büyükehirlerde Cumhuriyet mitingleri düzenlendi.
Seçimler öncesinde yaanan bir baka polemik konusu ise 367 tartmas olarak tarihe yansd. Anayasann 102. maddesine göre cumhurbakan seçilebilmek için ilk iki turda nitelikli çounluk olan 367 oy, sonraki iki turda ise salt çounluk olan 276 oy oran aranrken, dönemin Yargtay Cumhuriyet Basavcs Sabih Kanadolu, anayasada belirtilen 367nin sadece karar yeter says deil, ayn zamanda toplant yeter says olduu tezini ortaya att.
Bu görüe göre, oylamalara en az 367 kiinin katlmas gerektii, aksi halde sonucun geçersiz olaca iddia edildi. Böylece Meclisteki sandalye says 354 olan iktidar partisi, tek bana kendi oylaryla cumhurbakan seçemeyecekti.
GÜLÜN ADAYLIINDAN GER ADIM ATILMADI
Yaanan bu tartmalar nda tarihler, seçimin ilk turunun yaplaca 27 Nisan 2007 gününü gösterdi. Siyasi çevrelerde AK Partinin farkl bir isim çkaraca dillendirilirken, Babakan Recep Tayyip Erdoan beklenenin aksine seçimlerin yaplaca 27 Nisan günü Abdullah Gülün adaylndan geri adm atmad.
lk tur oylama 27 Nisanda yapld. Oylamada 361 oy kullanlrken, Abdullah Gül 357 oy ald. Oylamann hemen sonrasnda, CHP 367 iddiasyla seçimi Anayasa Mahkemesine tad.
Ayn günün gecesi Genelkurmay Bakanlnn internet sitesinde, daha sonra e-muhtra olarak anlacak bir basn açklamas yaynland.
Genelkurmay Bakanl internet sitesine saat 23.30da konulan bildiride, Türkiye Cumhuriyeti devletinin, bata laiklik olmak üzere, temel deerlerinin andrlmas için bitmez tükenmez gayret gösterildii, hatta milli bayramlara alternatif kutlamalar yapld belirtiliyordu.
Siyasi tarihe 27 Nisan e-muhtras olarak geçen bildiride unlar kaydedildi:
Özetle, Cumhuriyetimizin kurucusu ulu önder Atatürkün, Ne mutlu Türküm diyene anlayna kar çkan herkes Türkiye Cumhuriyetinin dümandr ve öyle kalacaktr. Türk Silahl Kuvvetleri, bu niteliklerin korunmas için kendisine kanunlarla verilmi olan açk görevleri eksiksiz yerine getirme konusundaki sarslmaz kararlln muhafaza etmektedir ve bu kararlla olan ball ile inanc kesindir.
Muhtra olarak nitelendirilen bu açklamann ardndan kabine üyeleri gece boyu çalarak buna nasl bir yant verileceini tartt. Hükümet Sözcüsü Cemil çiçek, 28 Nisan saat 15.00te, Babakana bal bir kurum olan Genelkurmay Bakanlnn herhangi bir konuda hükümete kar bir ifade kullanmas demokratik bir hukuk devletinde düünülemez. açklamasn yapt.
HALK OYLAMASI KARARI
CHPnin bavurusu üzerine toplanan Anayasa Mahkemesi 1 Maysta verdii kararla, 367 iddiasn kabul ederek yaplan birinci tur oylamay iptal etti. Bunun üzerine 6 Maysta yaplan iki yoklamada da toplant yeter says olan 367nin bulunamay yüzünden 11. Cumhurbakan seçilemedi.
Anayasa Mahkemesinin iptali karar üzerine, cumhurbakanl seçimi tekrarlanmadan bu kez AK Partiden farkl bir hamle geldi.
AK Partinin teklifi üzerine 22 Temmuz tarihinde tüm partilerin desteiyle seçim karar alnd. Ayrca Mecliste seçim karar alnmasnn yannda, anayasada baz deiikliklere gidildi.
Anayasal metinlere ilikin beinci halk oylamas ise 21 Ekim 2007de yapld. Cumhurbakannn halk tarafndan ve 5 art 5 sistemiyle seçilmesini öngören düzenlemenin de aralarnda yer ald anayasa deiiklikleri 22 Temmuzdaki milletvekili seçiminin ardndan halk oyuna sunuldu.
Bu oylamada, kaytl 42 milyon 690 bin 252 seçmenin yüzde 67.5i sandk bana gitti. Geçerli oylarn yüzde 68,95i evet, yüzde 31,05i ise hayr yönünde oldu ve böylece anayasa deiiklii kabul edildi.
AK PART, 341 MLLETVEKL LE TEK BAINA KTDAR OLDU
Meclisin ald karar sonucu 22 Temmuz 2007de erken seçime gidilirken seçimlerde yüzde 46,6 oy alan Recep Tayyip Erdoan liderliindeki AK Parti, 341 milletvekili ile yeniden tek bana iktidar oldu. CHP ikinci, MHP ise üçüncü parti olarak Meclise girdi.
Tekrarlanacak Cumhurbakanl seçimlerinde bu kez MHPnin oylamalara katlacan belirtmesiyle yeni bir 367 krizi ortaya çkmad. Yeniden AK Partinin aday olan Abdullah Gül, 20 Austosta yaplan Cumhurbakanl seçimi birinci turunda 341 oy ald. 24 Austostaki ikinci turunda ise 337de kald. Anayasaya göre ilk iki turda üçte iki çounluk olan 367 saysna ulalamad için, 276 oyun aranaca üçüncü tura gidildi. Abdullah Gül 28 Austosta yaplan üçüncü turda 339 oy alarak Türkiye Cumhuriyetinin 11. Cumhurbakan seçildi.
MUHTIRA, 29 AUSTOS 2011DE STEDEN KALDIRILDI
Eski CHP Genel Bakan Deniz Baykal, 29 Austosta yapt açklamada, Kök seçimi merudur, sonuca sayg duyacaz derken, nisan aynda balayan cumhurbakanl seçimi tartmalar böylece sona erdi.
Muhtra, 29 Austos 2011de Genelkurmay Bakanlnn internet sitesinden kaldrld.
Dönemin Genelkurmay Bakan Orgeneral Yaar Büyükant ise yllar sonra 8 Kasm 2012de TBMM Darbeleri ve Muhtralar Aratrma Komisyonunda metni bizzat kendisinin kaleme aldn açklarken, bunun bir muhtra deil, laiklik hassasiyetini ortaya koyan bir metin olduunu söyledi.
Büyükant hakknda, e-muhtradan ancak 5 yl sonra soruturma açld. 2012de yaplan ikayetler üzerine balatlan soruturma, dosyann tek üphelisi olan dönemin Genelkurmay Bakan Yaar Büyükantn 21 Kasm 2019da hayatn kaybetmesinin ardndan kapatld.