Cumhurbakanl Hükümet Sistemine geçilmesine ilikin anayasa deiikliinin TBMM Anayasa Komisyonunda 2016 ylndaki görümelerinde, bir kiinin cumhurbakanlna kaç defa aday olabileceine ilikin tartmalar komisyon tutanaklarna yansd.
TBMM Bakan Mustafa entop, önceki gün Mecliste gazetecilerin sorular üzerine, Cumhurbakan Recep Tayyip Erdoann üçüncü kez deil, ikinci kez adaylnn söz konusu olduunu belirtmi ve 2016daki TBMM Anayasa Komisyonu görümelerini anmsatarak, Bunu gündeme getiren muhalefet partilerinden milletvekillerinin de aday olunamayacana dair hiçbir ey söylemedikleri gibi tam aksine Sayn Cumhurbakanmzn iki defa aday olacan, hatta daha sonraki seçimde bir kez daha aday olmak üzere üç defa aday olma imkannn tanndna dair ifadeleri var. Komisyonda aksi yönde bir görü ileri sürülmedii için konu açk bir ekilde ortaya konulmutur. demiti.
TBMM Anayasa Komisyonu, Cumhurbakanl Hükümet Sistemin ile cumhurbakan adaylk sürecini içeren Türkiye Cumhuriyeti Anayasasnda Deiiklik Yaplmasna Dair Kanun Teklifi görümelerine 2016 ylnn aralk aynda balad.
KOMSYON AAMASINDAK ARGÜMANLAR
Komisyonun 20 Aralk 2016daki ilk toplant tutanaklarnda, teklifin tümü üzerinde söz alan CHP ve HDP milletvekillerinin daha çok basn mensuplar ile danmanlarn toplantdan çkarlmas, Anayasaya aykrlk ve olaanüstü artlarda Anayasa deiikliine gidilmesi gibi usule ilikin eletiriler yapt görülüyor.
Dönemin HDP Adana Milletvekili Meral Dan Beta, CHP Grup Bakanvekili Özgür Özel ve CHP Aydn Milletvekili Bülent Tezcan ile toplantya katlan dier muhalefet partilerine mensup milletvekillerinin, teklifin esasna ilikin görümelerde Cumhurbakanl Hükümet Sistemine yönelik eletirileri tutanaklarda yer alyor.
KNC KEZ SEçLME HAKKI VERYOR
Anayasa Komisyonunun 21 Aralk 2016 günkü ikinci toplantsnda cumhurbakannn tekrar aday olmasna ilikin tartmalar yaanyor.
CHP Bursa Milletvekili Nurhayat Altaca Kayolu, Peki, imdi diyor ki Cumhurbakan iki dönem seçilebilir. Kstlama getiriliyor güya ama biliyorsunuz, bizim kanunlar dolanmak konusunda üstümüze yok. Hakikaten, yeter ki kanun olsun, onun dna çkmasn becerebiliyoruz, öyle maharetlerimiz var. imdi, bunu nasl dolanabiliyoruz? Cumhurbakan iki kere seçilebiliyormu. Eer Türkiye Büyük Millet Meclisi feshederse ikinci dönemi saymyoruz, bir daha seçilebiliyor. Yani bu mümkün. deerlendirmesinde bulunuyor.
SEçMLERN YENLENMES KARARINI ALDIRARAK BR DÖNEM DAHA SEçLEBLR
Komisyon tutanaklarna göre CHP stanbul Milletvekili Mahmut Tanal, 22 Aralktaki üçüncü toplantda, Getirilen teklifle cumhurbakannn iki dönemden fazla seçilmesi kesin olarak engellenmemitir. Kural olarak iki dönem seçilebilir ancak partili cumhurbakan ikinci döneminin sonuna yaklatnda Meclisin bete üç çounluunu denetleyebilirse seçimlerin yenilenmesi kararn aldrarak bir dönem daha seçilebilir. görüünü dile getiriyor.
CHP stanbul Milletvekili Ali eker de ertesi günkü toplantda Tanaln görüünü tekrarlyor ve Dönemin sonuna yakn tekrar kendini seçtirecek bir sisteme de müsaade ediyor bu durum. ifadesini kullanyor.
BELK DÖRDÜNCÜ VEYA BENC DEFA SEçLMES MÜMKÜN OLABLECEK
Komisyonun 28 Aralk günkü toplantsnda da CHP Ordu Milletvekili Seyit Torunun cumhurbakannn görev süresinin net bir ekilde snrlandrlmadna yönelik konumas tutanaklara yansyor. Torun, öyle konuuyor:
kinci kez seçilen cumhurbakannn Meclisin kendisini feshetmesi yoluyla bir kez daha seçilebilmesi durumunda ikinci seçimin uzatlmas m, üçüncü bir seçim mi olaca belirsizdir. kinci seçimin uzatlmas durumu söz konusuysa cumhurbakannn bir kez daha, belki dördüncü, beinci defa seçilmesi mümkün olabilecektir. Meclis seçimleri ancak bete üç çounlukla yenileyebilecekken cumhurbakannn koulsuz olarak seçimleri yenileyebilmesi güçleri dengelemiyor, tersine Meclis etkisizletiriliyor, itibarszlatrlyor. Ksacas, Meclisin gücü açk bir ekilde yürütmeye aktarlyor yani yeni bir düzende bütün güçler cumhurbakannda birletiriliyor.
Komisyon toplantsnda Seyit Torunun eletirilerine cevap veren dönemin Adalet Bakan Bekir Bozda ise Bir kii deil, 600 kii karar alacak, 600 kii burada bir karar verecek. Dolaysyla, seçimlerin yenilenmesi konusunda parlamento tehdit altnda deil, cumhurbakan da tehdit altnda deil. Kendi içinde bir fren-denge sistemi kurulmu, kim bu yetkiyi kullanrsa ona bir müeyyide getirilmi. Eer ikinci dönem seçilirse, birinci dönem yenilendiinde, diyelim bir sene sonra, dört yllk görevinden de sarfnazar edecek, ikinci dönem seçilebilirse gelecek. Bu sistemde kazanan, en fazla iki dönem kalacak, çok baarl cumhurbakan iki dönem kalacak. Kaybetti, bir dönem; kaybeden de hemen gidecek. deerlendirmesinde bulunuyor.
SÜRES KENDLNDE 15 YILA çIKACAK
CHP Manisa Milletvekili Tur Yldz Biçer ise Anayasa Komisyonunun 29 Aralk 2016 günkü toplantsnda, teklifin bir kimsenin en fazla 2 defa cumhurbakan seçileceini ancak, ikinci döneminde Meclis tarafndan seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde cumhurbakannn bir defa daha aday olabileceini düzenlediini aktaryor.
Tutanaklarda Biçerin, Bunun Türkçesi ne? Diyelim ki cumhurbakan, bakan ikinci kez seçildi. Artk onuncu yln tamamlamak üzere tam o esnada Allahn ii bu ya erken seçim karar alnd, kii yeniden aday olabilecek ve bir kez daha seçilirse süresi kendiliinde 15 yla çkacak. Bu nedir imdi, sormak istiyorum. Bir maddesinde en çok iki kere seçilir diyor, dier maddesinde önemli deil, daha fazla seçilse de olur diyor. Hadi buyurun bakalm, anlatabildim mi çelikiyi? Bunu nasl tartacaz peki? Bunun ismi nedir? ifadeleri yer alyor.