Migrenin deien aralklarla ataklar halinde görülen ba ars tipi olduunu belirten Doç. Dr. Erdal Dilekçi, nsanlarn yüzde 90ndan fazlas hayatlarnn bir döneminde ba arsyla karlamaktadr. Ba arlarnn büyük bir çounluu primer ba ars tipinde olup, bu grupta en sk görülenler migren ve gerilim tipi ba arsdr. Migrende ar çou zaman ense, akaklardan balayarak göz çevresinde younlaan, zonklayc karakterdedir. Ataklar öncesinde veya atak annda bulant, kusma, ses ve a kar hassasiyet görülebilir diye konutu.
MGREN ORTAYA çIKARAN çEVRESEL ETMENLER
Migren nedeninin net olarak bilinmediini söyleyen Doç. Dr. Erdal Dilekçi, Genetik geçi konusunda özellikle ailesinde migren olan kiilerde daha sk görüldüü bilinmektedir. Bunun dnda kadnlarda sk görülmesi nedeniyle özellikle hormonlar ve buna bal beyin kimyasallarnda yaanan deiimlerin üzerinde durulmaktadr. Uyku bozukluklar, hormon içeren ilaç kullanm, mayal peynir ve arap gibi mayalanm alkollü içecek, ilenmi gdalarda kullanlan katk maddeleri, kafeinli gdalar, stres, cinsel aktivite, yüksek eforlu fiziksel aktiviteler ile hava deiimleri migren ataklarn ortaya çkaran çevresel etmenler olarak karmza çkmaktadr ifadelerini kulland.
MGRENDE GÖRÜLEN DÖRT EVRE
Migren ataklarnn sklkla 20li yalarda balamakla beraber her yata görülebileceini ifade eden Dilekçi, Migren ata prodrom, aura, ba ars ve postdrom (atak sonras) olarak dört evrede incelenirken herkeste ve her atakta tüm evreler görülmeyebilir. Prodrom evresi; ataklardan 12-48 saat önce görülebilir. Boyun tutulmas, esneme ataklar, ar yeme istei veya itahszlk, kabzlk, huzursuzluk, karamsarlk ve depresif bulgularn olabildii ruhsal rahatszlklar hastalar tarafndan fark edilebilir. Aurasz migren ataklar daha sktr. Yaklak 30 dakika süren aura dönemleri titreyen, parlak klardan ibaret görsel aura ve elde, dilde uyuma, karncalanma ile karakterize duysal aura olarak tanmlanmaktadr. Ar evresinde genellikle ense, kulak arkas veya akaklardan balayan, zonklayc, iddetli ve basnç hissi ile karakterize arlardr. Ar hastalarn çounluunda tek tarafldr. Ataklar 30 dakika ile tedavi edilmediinde 72 saate kadar uzayabilir. Ataklar esnasnda bulant, kusma, koku, ses ve a kar hassasiyet ile burun aknts sklkla görülmektedir. Postdrom dönem ise arnn azalmasyla yorgunluk, bitkinlik ile karakterize dönemdir açklamasnda bulundu.
MGRENN TANI VE TEDAVS
Klinik bulgularla migren tans konduunu söyleyen Doç. Dr. Erdal Dilekçi, Dört evrenin görüldüü hastalarda tan konmas kolaydr. Laboratuvar ve görüntüleme tetkikleri ile ba arsna neden olan hastalklar dlanmaktadr. Tedavisini ise ilaç ve ilaç d tedaviler olmak üzere ikiye ayryoruz. laç tedavilerinde ar kesiciler, bulant önleyen ilaçlar, ergot türevleri ve triptan grubu ilaçlar ar ataklar esnasnda kullanlmaktadr. Ataklar giderek sklaan, ayda 2den fazla atak geçiren hastalarda migren önleyici tedaviler balanabilir. Bu amaçla beta blokerler, antidepresan grubu ilaçlar, epilepsi ilaçlar, kalsiyum kanal blokerleri ile botox kullanlmaktadr dedi.
laç d tedavilerde özellikle hastann öyküsünde atak meydana getiren gdalarn tespit edilmesi ve kiinin bunlardan uzak durmas önerilmektedir diyen Dilekçi, Gdalar dnda ataklar tetikleyen dier faktörlerin (açlk, alkol-sigara tüketimi, koku, uyku düzensizlii vb) eliminasyonu önemlidir. Hastalarn diyet, uyku ve egzersiz program düzenlenir. Tüm bu tedaviler ve önlemlere ramen migren tedavisinde yetersiz kalnmaktadr ifadelerini kulland.