Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, dünyada en hızlı büyüyen yasa dışı endüstrilerden biri olan insan ticareti suçu konusunda farkındalık yaratmak için 30 Temmuzu Dünya İnsan Ticareti ile Mücadele Günü ilan etti.
AA muhabirinin BM Uyuşturucu ve Suç Ofisinin (UNODC) Ocak 2023te yayımlanan İnsan Ticareti 2022 Küresel Raporundan derlediği bilgilere göre, insan ticareti, kişi hak ve hürriyetlerine karşı, bir kişinin rızası olmadan ticari bir meta gibi alınıp satılması veya kişi üzerinden gelir elde edilmesi anlamına geliyor.
Rapora göre, insan ticareti karşıtı müdahalelerin yetersiz kalması nedeniyle mağdurlar, kendi kendilerini kurtarmaya çalışıyor.
Kovid-19 salgınının getirdiği kısıtlamaların etkisiyle mağdur sayısında 2019a kıyasla yüzde 11lik bir azalma görülürken, bu, son 20 yılda yaşanan ilk düşüş oldu.
Verilere göre, insan ticareti mağdurlarının tespitinde Doğu Asya ve Pasifikte yüzde 59, Kuzey Afrika ve Orta Doğuda yüzde 40, Amerika ve Karayiplerde yüzde 36, Güney Amerikada yüzde 32 ve Sahra Altı Afrikada yüzde 12lik düşüş görüldü.
Kovid-19 salgınında uygulanan koruyucu önlemler nedeniyle kamusal alanların kapatılması, cinsel sömürünün azalmasına ya da daha az görünür yerlerde gerçekleşmesine sebep oldu.
Bu nedenle, 2019a kıyasla cinsel sömürü amacıyla insan ticaretine maruz kalan mağdurların tespitinde yüzde 24 azalma gözlemlendi.
- Mağdurların yüzde 41i kendi çabalarıyla kurtulmayı başardı
Kolluk kuvveti ve sivil toplum örgütü gibi yapıların müdahaleleri yetersiz kaldıkça insan ticareti mağdurlarının çoğunun, kendi teşebbüsleriyle kaçmayı ve yetkililere ulaşmayı başardığı tespit edildi.
Mağdurların yüzde 41i kendi çabalarıyla kurtulmayı başarırken, yüzde 28inin kolluk kuvvetleri yardımıyla kurtulduğu saptandı.
Geriye kalan yüzde 31lik kesimin ise aile, sivil toplum kuruluşları ve diğer yardımlarla kurtulduğu tespit edildi.
- İnsan ticareti suçundan hüküm giyme oranında azalma
Kovid-19 salgını nedeniyle insan ticareti suçundan hüküm giyme oranında 2019a kıyasla 2020de yüzde 27lik bir azalma kaydedildi.
Sahra Altı Afrika ve Güney Asyadaki ülkeler, dünyanın geri kalanına kıyasla daha az sayıda insan tacirini mahkum ediyor ve daha az sayıda mağdur tespit ediyor.
İnsan ticareti suçuyla mücadele için gerçekleştirilen eylemlerin yetersizliği bu bölgeleri diğerlerine kıyasla hedef ülke pozisyonuna getiriyor.
- Savaş, çatışma ve iklim sorunları insan tacirlerine alan sunuyor
Çatışmalar ve savaşlar, kriz bölgeleri içinde ve dışında istismar edilen insan ticareti mağdurlarının sayısını artırıyor.
Rusya-Ukrayna Savaşının başlamasının ardından, 2016da Batı Avrupada tespit edilen Ukraynalı mağdur sayısının dört katına çıktığı tespit edildi.
Öte yandan 2021de, 23,7 milyon kişi hava koşullarının neden olduğu doğal afetler nedeniyle ülke içinde yer değiştirirken, birçoğu da iklim değişikliğinden kaynaklanan yoksulluktan kaçmak için başka ülkelere göç etti.
İnsan ticareti suçunun yaklaşık yüzde 80lik kısmını, iş gücü ve cinsel sömürü amacıyla gerçekleştirilen eylemler oluşturuyor.
- Erkek mağdurların sayısında son 10 yılda artış görüldü
İnsan ticareti mağdurlarının yüzde 42si kadınlardan, yüzde 23ü erkeklerden, geri kalan yüzde 35lik kısmı ise çocuklardan oluşuyor.
Tespit edilen erkek mağdurların çoğu, zorla suç işleme ve sömürü amacıyla insan ticaretine maruz kaldı.
İnsan ticareti tespitindeki küresel azalmaya rağmen, erkek mağdurlar, 2019a göre yaklaşık yüzde 3 artış gösteren profili oluşturuyor.
- Kadın ve çocuklar daha fazla şiddete maruz kalıyor
İnsan ticareti nedeniyle görülen davaların analizine göre, kadın mağdurlar insan tacirleri tarafından erkeklere kıyasla üç kat daha fazla şiddete maruz kalıyor.
Çocukların ise yetişkinlere kıyasla neredeyse iki kat daha fazla oranda fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kaldığı görülüyor.
Ayrıca, insan ticareti suçundan soruşturulan kadınların suçunun kanıtlanarak mahkum olma olasılığının erkeklere göre önemli ölçüde daha yüksek olduğu görülüyor.
İnsan ticareti suçundan hakkında soruşturma açılan erkeklerin oranı, kadınlara kıyasla yüzde 44 daha fazlayken, soruşturma sonucunda tutuklanma oranında aradaki fark yüzde 18e düşüyor.